Rachunkowość

Pojęcie i klasyfikacja rozrachunków
Rozrachunki to stosunki prawne oraz prawa i obowiązki majątkowe występujące w związku z działalnością jednostki prowadzącej rachunkowość, wynikające z jej powiązań finansowych z różnymi kontrahentami, takimi jak:
    odbiorcy,
     dostawcy,
     pracownicy,
     urzędy, instytucje oraz inne osoby prawne lub fizyczne.
Powiązania finansowe jednostki z tymi kontrahentami powstają między innymi jako rezultat realizacji:
a)    umów kupna – sprzedaży składników majątku, np. towarów, produktów (rozrachunki z odbiorcami i dostawcami);
b)    innych umów (o zatrudnieniu pracowników, o dzieło, zlecenia, najmu, dzierżawy itp.);
c)    przepisów prawnych dotyczących rozrachunków publicznoprawnych (z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i innych );
d)    przepisów prawnych dotyczących rozrachunków pracownikami z tytułu wynagrodzeń za pracę i z innych tytułów.
W rezultacie tych wszystkich rozrachunków powstają należności i zobowiązania.
Termin należności zgodnie z interpretacją przedmiotową to uprawnienia jednostki zagwarantowane umową zapłaty w określonej kwocie i wyznaczonym terminie za wykonane przez nią świadczenia: rzeczy, usługi i pracy. Uprawnienie to gwarantowane jest prawem. Jednostka występuje tu jako wierzyciel mający prawo do należnej mu kwoty środków pieniężnych od dłużnika. Można, zatem określić należności jako środki pieniężne jednostki, które na określony dzień (moment) nie zostały jeszcze przez jednostkę wyegzekwowana na mocy przepisów prawnych. Należności należą do aktywów jednostki i są składnikiem majątku obrotowego. Należności są przeciwstawnym pojęciem do zobowiązań.
Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Wierzyciel ma prawo żądać od swego dłużnika zapłaty, a on ma obowiązek ten spełnić na mocy prawa. Można więc stwierdzić, iż zobowiązanie stanowi obowiązek płatnika wobec innej osoby prawnej lub fizycznej.
Jednostka jako dłużnik ma obowiązek zapłacić wierzycielowi określoną kwotę środków pieniężnych. Do momentu spłaty zobowiązanie występuje w pasywach   stanowi kapitał (fundusz) obcy jednostki finansującej aktywa jednostki.
Należności bezsporne to należne kwoty środków pieniężnych zagwarantowane prawem, niekwestionowane przez dłużników, potwierdzone na dzień bilansowy na piśmie.
Należności sporne to niezapłacone przez dłużników kwoty przez nich kwestionowane, co do których odmowa zapłaty udokumentowana jest na piśmie, przestają być sporne po uprawomocnieniu się wyroku sądowego orzekającego zobowiązanie dłużnika do zapłaty należnego świadczenia na rzecz wierzyciela.
Należności wątpliwe to środki pieniężne prawnie należne, co do których istnieje zagrożenie, że nie zostaną wyegzekwowane z powodu trudności majątkowych dłużnika lub trudności z ustaleniem miejsca jego pobytu albo innych przyczyn.
Należności przedawnione to kwoty obciążające dłużników, które po upływie przewidzianego prawem terminu nie mogą być wyegzekwowane, a wierzyciel utracił prawo dochodzenia ich w drodze powództwa cywilnego.
Należności nieściągalne to kwoty należne jednostce, w tym także kwoty uprzednio orzeczone przez sąd, lecz niemożliwe do wyegzekwowania. Za nieściągalne można uznać należności jeśli zachodzi jeden z następujących powodów:
1.    gdy stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku na zaspokojenie wierzytelności,
2.    gdy dłużnika i pozostające na jego utrzymaniu osoby w rezultacie egzekucji pozbawiono minimum środków do życia,
3.    gdy dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by zaspokoić wierzytelności,
4.    gdy istnieje prawdopodobieństwo, że koszty dochodzenia należności przekroczą jej kwotę,
5.    gdy ulegną przedawnieniu, albo zajdą okoliczności czyniąc należności za bezskuteczne.
Należności umorzone to kwoty obciążające dłużników, co do których uprawniony organ jednostki podjął decyzję o zaniechaniu ich wyegzekwowania.
Zobowiązania umorzone są biuro rachunkowe to kwoty zarachowane na uznanie wierzyciela, który zrezygnował z ich dochodzenia, potwierdzając tę decyzję na piśmie.
Zobowiązania przedawnione to kwoty zarachowane w latach poprzednich na uznanie wierzycieli, których po upływie określonego prawem terminu jednostka będąca dłużnikiem może odmówić zapłaty.

Czytaj dalej…

Amortyzacja jest to zmniejszanie się w czasie wartości majątku trwałego przedsiębiorstwa w wyniku jego zużywania się w procesie produkcyjnym (utrata wartości środków trwałych spowodowana ich używaniem i innymi przyczynami).
Z punktu widzenia rachunkowości amortyzacja jest traktowana jako wydatek odzwierciedlający tę część majątku trwałego firmy, która została zużyta w ciągu roku. Stanowi ona element kosztów. Amortyzacja nie jest wydatkiem gotówkowym i stanowi podstawowy element nadwyżki finansowej przedsiębiorstwa. Jest uwidoczniona w sprawozdaniu z przepływu środków pieniężnych. Może być traktowana jako źródło finansowania aktywów.
Wraz z wejściem w życie w 1995 roku ustawy o rachunkowości amortyzacja zyskała w Polsce dwa wymiary – podatkowy i handlowy. Zasady ustalania amortyzacji handlowej określa ustawa o rachunkowości, amortyzację podatkową reguluje prawo podatkowe – ministra szczególności rozporządzenie ministra finansów wydane na mocy delegacji do Ustawy o podatku dochodowym.
Odpis amortyzacyjny jest kwotą, o którą zmniejsza się roczny przychód w przedsiębiorstwie, aby pokryć koszty zużycia środków trwałych w danym roku.
Majątek trwały dowolnej jednostki gospodarczej jest częścią jej aktywów, czyli dóbr rzeczowych, środków pieniężnych, walorów finansowych, należności, itp. środków gospodarczych, którymi dana jednostka dysponuje, prowadząc określoną działalność gospodarczą.
Majątek trwały dzielony jest na trzy podstawowe grupy rodzajowe:
1.    Wartości niematerialne i prawne,
2.    Rzeczowy majątek trwały,
3.    Finansowy majątek trwały.

Podstawą wyceny majątku trwałego są – cena nabycia lub koszt wytworzenia. Tak rozumiana wycena majątku trwałego jest jego pierwszą wartością ewidencyjną, określaną jako wartość początkowa. Jest ona sumą faktycznie poniesionych wydatków inwestycyjnych na zakup lub wytworzenie nowego obiektu. Prawidłowe ustalenie wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej ma bardzo istotne znaczenie z punktu widzenia odpisów amortyzacyjnych. Wartość początkowa stanowi, bowiem podstawę dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Biuro rachunkowe przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wyszczególniają trzynaście przypadków ustalania wartości początkowej, których kryterium wyróżniającym jest sposób nabycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Czytaj dalej…