Rachunek kosztów – proces ustalania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, polegającej na wytwarzaniu wyrobów, świadczeniu usług i wykonywaniu funkcji.
Możemy mówić o:
a) przedmiocie
Koszty prowadzenia działalności gospodarczej wymagającej wykorzystania zasobów majątkowych przedsiębiorstwa i pracy ludzkiej, a więc koszty ponoszone przy wytwarzaniu wyrobów, świadczeniu usług oraz przy wykonywaniu określonych funkcji.
b) podmiocie
Jednostki gospodarcze prowadzące daną działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów lub świadczeniu usług.
Cel rachunku kosztów.
Podstawowym celem jest dostarczanie organom decyzyjnym wieloprzekrojowych doradców ekonomicznych o kosztach działalności.
Informacje te potrzebne są przy:
a) ustalaniu kosztów wytworzenia wyrobów, świadczenia usług;
b) obliczaniu uzyskanych efektów i wyników;
c) wartościowej wycenie zapasów;
d) ustalaniu cen sprzedaży produktów;
e) ocenie efektywności gospodarowania;
f) kontroli działalności
g) podejmowaniu decyzji ekonomicznych.
Rachunek kosztów pełni rolę służebną wobec procesów decyzyjnych i kontrolnych. Podstawowym zadaniem systematycznego rachunku kosztów jest generowanie informacji ekonomicznych potrzebnych do zarządzania przedsiębiorstwem. Informacje te uzyskuje się w wyniku procesów przetwarzania obejmującego procedury właściwe systemowi ekonomicznemu rachunku kosztów.
Wpisy oznaczone ‘rachunkowość’
17 marRachunek kosztów
17 marIstota i znaczenie rozrachunków
Pojęcie i klasyfikacja rozrachunków
Rozrachunki to stosunki prawne oraz prawa i obowiązki majątkowe występujące w związku z działalnością jednostki prowadzącej rachunkowość, wynikające z jej powiązań finansowych z różnymi kontrahentami, takimi jak:
odbiorcy,
dostawcy,
pracownicy,
urzędy, instytucje oraz inne osoby prawne lub fizyczne.
Powiązania finansowe jednostki z tymi kontrahentami powstają między innymi jako rezultat realizacji:
a) umów kupna – sprzedaży składników majątku, np. towarów, produktów (rozrachunki z odbiorcami i dostawcami);
b) innych umów (o zatrudnieniu pracowników, o dzieło, zlecenia, najmu, dzierżawy itp.);
c) przepisów prawnych dotyczących rozrachunków publicznoprawnych (z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i innych );
d) przepisów prawnych dotyczących rozrachunków pracownikami z tytułu wynagrodzeń za pracę i z innych tytułów.
W rezultacie tych wszystkich rozrachunków powstają należności i zobowiązania.
Termin należności zgodnie z interpretacją przedmiotową to uprawnienia jednostki zagwarantowane umową zapłaty w określonej kwocie i wyznaczonym terminie za wykonane przez nią świadczenia: rzeczy, usługi i pracy. Uprawnienie to gwarantowane jest prawem. Jednostka występuje tu jako wierzyciel mający prawo do należnej mu kwoty środków pieniężnych od dłużnika. Można, zatem określić należności jako środki pieniężne jednostki, które na określony dzień (moment) nie zostały jeszcze przez jednostkę wyegzekwowana na mocy przepisów prawnych. Należności należą do aktywów jednostki i są składnikiem majątku obrotowego. Należności są przeciwstawnym pojęciem do zobowiązań.
Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Wierzyciel ma prawo żądać od swego dłużnika zapłaty, a on ma obowiązek ten spełnić na mocy prawa. Można więc stwierdzić, iż zobowiązanie stanowi obowiązek płatnika wobec innej osoby prawnej lub fizycznej.
Jednostka jako dłużnik ma obowiązek zapłacić wierzycielowi określoną kwotę środków pieniężnych. Do momentu spłaty zobowiązanie występuje w pasywach stanowi kapitał (fundusz) obcy jednostki finansującej aktywa jednostki.
Należności bezsporne to należne kwoty środków pieniężnych zagwarantowane prawem, niekwestionowane przez dłużników, potwierdzone na dzień bilansowy na piśmie.
Należności sporne to niezapłacone przez dłużników kwoty przez nich kwestionowane, co do których odmowa zapłaty udokumentowana jest na piśmie, przestają być sporne po uprawomocnieniu się wyroku sądowego orzekającego zobowiązanie dłużnika do zapłaty należnego świadczenia na rzecz wierzyciela.
Należności wątpliwe to środki pieniężne prawnie należne, co do których istnieje zagrożenie, że nie zostaną wyegzekwowane z powodu trudności majątkowych dłużnika lub trudności z ustaleniem miejsca jego pobytu albo innych przyczyn.
Należności przedawnione to kwoty obciążające dłużników, które po upływie przewidzianego prawem terminu nie mogą być wyegzekwowane, a wierzyciel utracił prawo dochodzenia ich w drodze powództwa cywilnego.
Należności nieściągalne to kwoty należne jednostce, w tym także kwoty uprzednio orzeczone przez sąd, lecz niemożliwe do wyegzekwowania. Za nieściągalne można uznać należności jeśli zachodzi jeden z następujących powodów:
1. gdy stwierdzono, że dłużnik nie posiada majątku na zaspokojenie wierzytelności,
2. gdy dłużnika i pozostające na jego utrzymaniu osoby w rezultacie egzekucji pozbawiono minimum środków do życia,
3. gdy dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by zaspokoić wierzytelności,
4. gdy istnieje prawdopodobieństwo, że koszty dochodzenia należności przekroczą jej kwotę,
5. gdy ulegną przedawnieniu, albo zajdą okoliczności czyniąc należności za bezskuteczne.
Należności umorzone to kwoty obciążające dłużników, co do których uprawniony organ jednostki podjął decyzję o zaniechaniu ich wyegzekwowania.
Zobowiązania umorzone są biuro rachunkowe to kwoty zarachowane na uznanie wierzyciela, który zrezygnował z ich dochodzenia, potwierdzając tę decyzję na piśmie.
Zobowiązania przedawnione to kwoty zarachowane w latach poprzednich na uznanie wierzycieli, których po upływie określonego prawem terminu jednostka będąca dłużnikiem może odmówić zapłaty.
17 marAmortyzacja środków trwałych
Aktywa trwałe – zasoby, które w firmie wykorzystywane są przez długi okres takie jak: ziemia, budynki, wyposażenie, zasoby naturalne czy patenty
• Te aktywa pomagają w osiąganiu przychodów w dłuższych okresach czasu poprzez wspomaganie produkcji
Aktywa rzeczowe – fizyczne jednostki, które można zobaczyć i dotknąć takie jak: ziemia, budynki, środki trwałe, zasoby naturalne
Aktywa niewymierne – praca lub korzyści ekonomiczne takie jak patenty, znali firmowe,prawa autorskie, wartość firmy, które nie są materialne z natury.
Terminy dotyczące alokacji kosztu w czasie:
• Amortyzacja – alokacja kosztu aktywów trwałych
• Umorzenie – zakumulowana amortyzacja aktywów trwałych
• Wartość księgowa netto – wartość początkowa minus dotychczasowe umorzenie środka trwałego
• Plan amortyzacji – zestawienie kwot amortyzacji w poszczególnych okresach sprawozdawczych
Ziemia nie jest amortyzowana dlatego, że się nie zużywa.
Amortyzacje naliczamy od pierwszego dnia kolejnego miesiąca po dacie przyjęcia środka trwałego do użytkowania.
Za ustalenie kwoty amortyzacji odpowiedzialny jest kierownik jednostki gospodarczej.
Koszt nabycia aktywów trwałych
Koszt nabycia aktywów trwałych to cena nabycia włączając dodatkowe koszty niezbędne aby dokonać zakupu, transport oraz koszty poniesione w związku z przygotowaniem aktywów do wykorzystania.
Koszty nabycia aktywów wymiernych
Ziemia
Koszt nabycia ziemi zawiera koszty ekspertyz, opłaty skarbowe i notarialne, prowizje dla biura nieruchomości oraz koszty związane z rozbiórką starych budowli i budynków na terenie działki.
• W rachunkowości ziemia wykazywana jest w bilansie majątkowym według koszty historycznego nabycia bez względu na różnice pomiędzy tym kosztem a wartością rynkową ziemi.
Budynki i wyposażenie
Koszt zawiera wszystkie koszty zakupu i przygotowania tych środków trwałych do wykorzystania (transport, instalacja, naprawy przez rozpoczęciem wykorzystywania) .
• Koszty te są kapitalizowane (dodawane do wartości aktywa) a nie odpisywane w koszty w momencie ich pojawienia się.
Amortyzacja budynków i wyposażenia
Amortyzacja jest formą alokowania kosztu aktywa do okresów w którym jest on wykorzystywany. Amortyzacja jest
podstawowym elementem rozróżniającym rachunkowość typu memoriałowego i rachunkowości typu kasowego.
• W rachunkowości memoriałowej koszty aktywa alokowany jest do okresów w których jest on wykorzystywany.
• W rachunkowości typu kasowego koszt aktywów byłby naliczony w momencie zakupu.